Październik 29 2020 05:36:49
Nawigacja
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Nawigacja
Artykuły » Kadra XIX - W-Ż (alfabetycznie) » Kadra XIX - Wcisło Ryszard
Kadra XIX - Wcisło Ryszard

Kadra XIX

Krąg Wodzów

hm. Ryszard Wcisło HR

Ryszard Wcisło

"CHYTRY JASTRZĄB"

 

Ryszard Wcisło, Chytry Jastrząb” (1933–2015), magister inżynier architekt, harcmistrz, wybitny instruktor harcerski działający nieprzerwanie przez ponad pięćdziesiąt lat.

Urodził się 8 kwietnia 1933 roku w Zakopanem jako syn Kazimierza Wcisło (1905−1978, elektroinstalatora, właściciela prywatnego zakładu usługowego) i Zofii Tekli z domu Magryś (1905−1975). Miał brata Wiesława (ur. 1935 r., prawnika, instruktora harcerskiego w stopniu podharcmistrza, harcerza Rzeczypospolitej).

Dzieciństwo spędził w Zakopanem, gdzie uczęszczał do Szkoły Podstawowej i Gimnazjum im. Oswalda Balzera. Następnie wraz z rodziną przeniósł się do Rzeszowa, gdzie uczył się w Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Konarskiego, w którym zdał maturę w 1950 r. Studia odbył na Politechnice Krakowskiej na Wydziale Architektury, uzyskując w 1957 r. tytuł mgr inż. architekta.

Pracę zawodową rozpoczął w krakowskim „Miastoprojekcie”, uczestnicząc w projektowaniu i projektując samodzielnie obiekty budownictwa miejskiego m.in.: elewację Hotelu „Cracovia” oraz budynki mieszkalne np.: róg ul. Kościuszki i Włóczków oraz w Podgórzu przy ul. św. Kingi, które otrzymały tytuł Mister Roku. Przeszedłszy do Biura Przemysłowego Budownictwa został m.in. autorem projektu największej w Polsce „Cementowni Nowiny”, garbarni w Wałczu, Fabryki Obuwia Sportowego w Wałbrzychu, a z ramienia Stowarzyszenia Architektów Polskich – projektu Szkoły Podstawowej w Lipnicy Wielkiej.

Z harcerstwem zetknął się 2 VIII 1944 roku na konspiracyjnej zbiórce późniejszej 3 Rzeszowskiej Drużyny Harcerzy, natomiast po przeniesieniu się do Zakopanego wraz z bratem Wiesławem wstąpił w dniu 8 IX 1945 r. do 2 Zakopiańskiej Drużyny Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego. W następnym roku, po powrocie do Rzeszowa, w dniu 1 październiku 1946 roku został przyjęty do 3 Rzeszowskiej Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego, gdzie w dniu poświęcenia sztandaru drużyny 5 I 1947 roku złożył Przyrzeczenie Harcerskie na ręce hm. Stanisława Sokołowskiego. Będąc harcerzem 3 RDH wziął udział w trzech obozach stałych, obozie wędrownym, zimowisku i z wyróżnieniem ukończył obozowy kurs zastępowych w Kasince Małej. W 3 RDH tej pełnił funkcję gospodarza harcówki, założył zastęp „Lwów” (składający się z 10 harcerzy), a w przededniu likwidacji harcerstwa objął funkcję przybocznego. Tak wspomina go z tego okresu jeden z instruktorów: „Byłem szeregowym harcerzem,  który był dobrze szkolony właśnie przez Ryśka Wcisłę w zakresie terenoznawstwa (co mi pozostało do dnia dzisiejszego), samarytanki i łączności (rzecz jasna przy zastosowaniu alfabetu Morse'a, co mi też pozostało do dnia dzisiejszego). Był bardzo wymagający i rygorystyczny wobec nas młodzików, ale też ich nagradzał, chyba za sumienność i pilność”. W tym czasie zdobył stopnie: młodzika (1 XII 1946), wywiadowcy (31 VII 1947) i ćwika (20 XI 1948). Ze środowiskiem rzeszowskim związany był do likwidacji ZHP, tj. do dnia 1 czerwca 1950 r.

Po reaktywowaniu ZHP w 1956 roku został drużynowym 14 Krakowskiej Drużyny Harcerzy przy Technikum Energetycznym w Hufcu Kraków-Zwierzyniec, która jako jedna z pierwszych w hufcu w dniu 22 V 1957 r. została przyjęta do ZHP z jednoczesnym nadaniem jej jako patrona hetmana Stefana Czarnieckiego. Na jej bazie 28 IX 1958 r. powstał „Biały Szczep” 14 i 18 KDH – jeden z najbardziej znanych szczepów starszoharcerskich w Chorągwi Krakowskiej, który otrzymał sztandar 25 V 1960 r. na Dziedzińcu Wawelskim. Sztandar ten zaprojektował phm. Ryszard Wcisło; stał się on pierwszym z serii 16 zaprojektowanych przez niego sztandarów dla różnych jednostek harcerskich. Biały Szczep posiadał konspiracyjną kopię swojego sztandaru, sporządzoną na wypadek ponownej likwidacji ZHP. O jej istnieniu wiedzieli jedynie instruktorzy Szczepu, a kopia ta została ujawniona dopiero w 2006 r. Był szczepowym „Białego Szczepu” do 1962 r. W trakcie służby w Białym Szczepie był komendantem pięciu obozów stałych: w Sopotni Wielkiej (1957), Wetlinie (1958), Nasicznem (1960), Kluszkowcach (1961) i Sulęczynie (1962), zimowiska w Jaszczurówce (1957/58) oraz kursu zastępowych w Bukowinie Tatrzańskiej (1959/60). Ponadto w komendzie Hufca Kraków-Zwierzyniec w roku harcerskim 1959/60 roku pełnił funkcję sekretarza, a w roku harcerskim 1962/63 − kierownika referatu starszoharcerskiego. W tym czasie zdobył stopnie instruktorskie: przewodnika (2 VI 1957) i podharcmistrza (1 IV 1959) oraz stopień Harcerza Orlego (3 XI 1959).

W 1963 roku przeniósł się do Szczepu Lotniczego im. Żwirki i Wigury 19 KDH w Hufcu Kraków Kleparz-Łobzów, gdzie objął funkcję zastępcy szczepowego ds. organizacyjnych i drużynowego jednej z dwóch drużyn harcerzy (Dywizjonu „Słonecznych Dróg”). Tak wspominał wizytę Marka Kudasiewicza, od której wszystko się zaczęło: „Długo siedzieliśmy i rozmawialiśmy. Następnego dnia po wizycie Marka poszedłem do szafy i chciałem założyć mundur. Patrzę, a na mundurze żółta chusta zamiast białej! […] I tak rozpoczęła się moja przygoda z «dziewiętnastką»”. Razem z nim trafiła do Szczepu Lotniczego jego legenda: wspaniałego organizatora i nieprzeciętnego instruktora wymagającego dużo od siebie i od innych, u którego na obozie w „Białym Szczepie” przy przekazywaniu służby w kuchni sprawdzano czystość przeciągając przez komin białą chustę. Po kilku miesiącach pracy w szczepie poprowadził bardzo udany obóz w Gaboniu, który był wzorem wspaniałej pionierki. Po nim na rozpoczęciu roku harcerskiego „Dziewiętnastka” bardzo efektownie zaprezentowała wspaniale umundurowane dwie drużyny (nazywane dywizjonami) harcerskie „Słonecznych Dróg” i „Gwiaździstego Szlaku” oraz dywizjon zuchowy „Kosmonauci” – w sumie około stu osób. To zrobiło wrażenie – w Hufcu Kraków Kleparz-Łobzów „żółtym błysnęło”. Niedługo później w szczepie powstał prężny zespół instruktorski, w którym obok mającego świetne pomysły hm. Marka Kudasiewicza, znalazł się umiejący je wspaniale wcielać w życie doskonały organizator phm. Ryszard Wcisło. Ten zespół nadał szczepowi pewien specyficzny styl pracy i spowodował, że „Dziewiętnastka” zaczęła być jednym z wiodących szczepów hufca. Trzeba przyznać, że to właśnie Rysiek nadał „Dziewiętnastce” taki zewnętrzny szlif, którego jej dotąd brakowało, a który potem naśladowały z większym lub mniejszym powodzeniem także inne „kleparskie” szczepy. Szczep Lotniczy otrzymał w dniu 6 VI 1964 r. sztandar, zaprojektowany przez phm. Ryszarda Wcisłę, który 22 VII t.r. zdobył stopień harcmistrza.

Będąc Szczepie Lotniczym 19 KDH, pełnił funkcję komendanta trzech obozów stałych: w Gaboniu (1963), Uściu Gorlickim (1965) i Ujsołach (1966 − w zgrupowaniu szczepu) oraz obozu wędrownego w Sudetach (1965). Ponadto 30 IV 1966 r. był komendantem 1-majowego capstrzyku hufca, a od 25 IX 1966 do 25 III 1967 r. pełnił funkcję zastępcy komendanta hufca ds. organizacyjnych w Hufcu Kraków Kleparz-Łobzów.

W roku harcerskim 1967/68 przeniósł się do Szczepu „Huragan”, w którym od 20 XI 1967 do 15 VI 1968 r. pełnił funkcję komendanta Szczepu „Huragan B”, a od 15 VI 1969 do 11 IV 1970 roku – drużynowego 28 Krakowskiej Drużyny Harcerzy. W tym czasie poprowadził jako komendant obóz stały w Jarosławcu (1969), dwa zimowiska: w Zębie (1970/71) i Moszczenicy (1971/72) oraz obóz wędrowny po Jugosławii (1972). Ponadto w latach 1965–1967 był członkiem Rady Hufca, a w latach 1967–1971 − członkiem Komisji Rewizyjnej Hufca Kraków Kleparz-Łobzów. W rozkazie komendanta chorągwi z dnia 1 I 1968 r. otrzymał pochwałę za pracę przy przygotowaniu Wystawy Dorobku Harcerskiego Chorągwi Krakowskiej.

W 1960 r. został przyjęty do Kręgu Puszczańskiego „Czarnego Dębu” jako jeden z pierwszych instruktorów krakowskich, otrzymując miano „Chytry Jastrząb”. Krąg ten powstał w Rzeszowie, a jego wodzem jego był phm. Adam Rząsa. Zrzeszał wyróżniających się instruktorów harcerskich, kontynuował, a zarazem przywracał tradycje przedwojennego harcerstwa, a szczególnie ideę „puszczaństwa”. Wielu należących do niego instruktorów było nastawionych opozycyjnie do oficjalnych władz harcerskich, będąc zwolennikami harcerstwa w jego przedwojennym kształcie. Spotkania kręgu otoczone były tajemnicą, obowiązywały zaproszenia, wybierano także na spotkania niezwykłe miejsca, ale Służbie Bezpieczeństwa udało się rozpracować instruktorów należących do Kręgu. Podjęta przez nią operacja o kryptonimie „Skaut” miała na celu doprowadzenie do zaprzestania przez instruktorów działalności określanej przez SB jako „wroga i nielegalna”, a także zahamowanie ich wpływu na młodzież. W związku z tą operacją w 1973 r. hm. Ryszard Wcisło został aresztowany, przesłuchiwany i zatrzymany na 48 godzin. Jednym z zarzutów przedstawionych mu było organizowanie obozów wędrownych zagranicą mających na celu nawiązywanie kontaktów z Polonią i dostarczanie im różnego rodzaju nielegalnej literatury. Ponadto latach 1960−1995 był pod ciągłą inwigilacją Służby Bezpieczeństwa jako jeden z „niepokornych” stanowiących zagrożenie dla ówczesnych władz. W 2003 r. po ujawnieniu przez Instytut Pamięci Narodowej teczek i dokumentów operacyjnych Służby Bezpieczeństwa dotyczących jego działalności harcerskiej na mocy art. 6 pkt. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej został uznany za osobę pokrzywdzoną i represjonowaną.

W roku harcerskim 1973/74 był kierownikiem referatu organizacyjnego Komendy Hufca Kraków-Krowodrza, w którym aktywnie włączył się w akcję sztandarową m.in. projektując sztandar i wchodząc w skład redakcji okolicznościowego wydawnictwa Rok sztandarowy Hufca ZHP Kraków-Krowodrza ([Kraków] 1974).

W następnym roku powrócił do pracy w szczepach lotniczych. Początkowo na krótko został komendantem Szczepu „Gwiaździstego Szlaku” (1974–1975), w latach 1976–1979 był zastępcą komendanta Szczepu Lotniczego „Słonecznych Dróg”, a w latach 1979–1981 − komendantem tego szczepu. Był też współautorem broszury Komandoria – harcmistrze dziewiętnastki (Kraków 1983).

22 lipca 1977 r. otrzymał honorowy stopień harcmistrza Polski Ludowej, a w 1978 r. w gronie pięciu instruktorów tego hufca, przyznaną przez Wydział Organizacji Wypoczynku Głównej Kwatery ZHP − Złotą Odznakę Komendanta Obozu.

W latach 80-tych XX wieku czynnie włączył się w działalność Porozumienia Kręgów Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego (KIHAM). W ramach tej działalności był inicjatorem i komendantem Jubileuszowego Zlotu Harcerstwa na Błoniach krakowskich w 70-lecie jego powstania (18−20 IX 1981). Zwrócił się wtedy do instruktorów z apelem: „Już za parę tygodni odbędzie się «Jubileuszowy Zlot Harcerstwa», zlot poświęcony 70 rocznicy powstania harcerstwa. To niecodzienne spotkanie harcerskie będzie miało miejsce w czasie 18 do 20 września br. na Błoniach Krakowskich. Jeśli to niewątpliwie wielkie wydarzenie Związku organizowane z inicjatywy Kręgu Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego z Krakowa, ma być potwierdzeniem wiernego stania na straży naszej przeszłości – to każdy z Was, zaproszony do współpracy, musi zdać sobie z tego sprawę, że przyjął na siebie obowiązek o randze historycznej. Będzie to Zlot o randze ogólnopolskiej, Zlot oczekiwanych marzeń o prawdzie i prawach naszego Związku, Zlot nadziei i manifestacji siły naszego harcerstwa. Będzie Zlot taki, jakim my go przygotujemy – a przygotować go ma doborowa Kadra Instruktorów harcerstwa krakowskiego, która często jest stawiana w różnych środowiskach za wzór harcerskich postaw, wzór godny naśladowania”.

I tak się stało. Ten wspaniały zlot, dzięki zaangażowaniu jego komendanta i umiejętnie dobranej przez niego kadry, też stał się wzorem godnym naśladowania.

Był także komendantem „Pogotowia Zimowego Harcerek i Harcerzy” zorganizowanego w 1982 r. przez Radę Porozumienia Kręgów Instruktorskich im. Andrzeja Małkowskiego, a od 1983 roku czynnie uczestniczył w działaniach niejawnego Ruchu Harcerskiego. Był jednym z organizatorów ogólnopolskiego spotkania harcerzy z papieżem Janem Pawłem II w Tarnowie w dniu 9 czerwca 1987 r. oraz sygnatariuszem „Listu otwartego do społeczeństwa polskiego” z 22 maja 1988 roku.

Po reaktywowaniu Szczepu Lotniczego „Gwiaździstego Szlaku” na terenie Szkoły Podstawowej nr 109 na Białym Prądniku został jego komendantem (1985–1988). Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Stopni Harcerskich (1983–1985), zastępcy komendanta hufca (1988/1989), a w latach 1985–1989 był członkiem Rady Hufca Kraków-Krowodrza. Był w tym czasie także komendantem obozów letnich stałych: w Czarnoszycach (1986), Konarzynach (1987), Rozstajnem (1988), Słosinku (1989) oraz zimowych: wędrownego po Podhalu (1986) i w Czarnej Górze (1987 i 1988).

Współtworzył w 1989 roku Związek Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918. W dniu 11 IX 1989 roku został p.o. hufcowego Hufca Harcerzy Kraków IV. Rozkazem L 1/89 GK Harcerzy ZHP-1918 z 24 IX 1989 roku został mianowany komendantem Małopolskiej Chorągwi Harcerzy. 15 XII 1990 roku Rada Naczelna ZHP-1918 wybrała go Naczelnikiem Harcerzy, którym został mianowany rozkazem L 1/91 z 16 I 1991 roku. Funkcję tę pełnił do lutego 1993 roku. W tym czasie brał czynny udział w rozmowach mających na celu połączenie ZHP rok założenia 1918 z Związkiem Harcerstwa Rzeczpospolitej. Po połączeniu ZHR i ZHP-1918 w 1992 roku, działał w Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej, aż do śmierci.

W czasie Jubileuszowego Zlotu 80-lecia Harcerstwa w Olsztynie k. Częstochowy (1991) pełnił z ramienia ZHP-1918 funkcję zastępcy komendanta zlotu. W dniu 28 II 1993 roku, już w ZHR, został mianowany kierownikiem Wydziału Starszyzny Głównej Kwatery Harcerzy. W 1998 roku objął funkcję przewodniczącego Komisji Instruktorskiej Małopolskiej Chorągwi Harcerzy.

W 1994 r. w 50-lecie swojej działalności harcerskiej hm. Ryszard Wcisło zorganizował wystawę autorską. Od 1998 do 2012 r. był szczepowym Szczepu 19 Krakowskich Drużyn Lotniczych im. Fr. Żwirki i St. Wigury (ZHR), będącego kontynuacją męskich drużyn Szczepu „Gwiaździstego Szlaku”.

Sprawując najważniejsze funkcje w harcerstwie, nigdy nie zapomniał o podstawowej jednostce Związku, czyli drużynie. To właśnie w niej działał po 1995 roku, będąc przejściowo drużynowym 19 KLDH „Ptaki Polskie” i 19 KLDH „Orli Szaniec” oraz pełniąc w tym czasie także funkcję szczepowego Szczepu 19 KDL. Wraz ze swoim środowiskiem harcerskim uczestniczył w obozach i zimowiskach jako komendant i kwatermistrz, towarzyszył mu też na w Zlocie X lecia ZHR w Lednicy, III Narodowym Zlocie Harcerzy w 60. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, Zlocie XX-lecia ZHR w Koronowie, Zlocie 100-lecia Harcerstwa w Krakowie-Łagiewnikach, w „Białych Służbach”, na biwakach, wędrówkach, wycieczkach i rajdach.

Miał wyjątkowy talent – pięknie rysował, rzeźbił, miał łatwość projektowania i doskonałą wyobraźnię przestrzenną pozwalającą na uzyskiwanie właściwej, odpowiadającej otoczeniu formy obiektu i gwarantującą wizualny efekt. Wykorzystywał swoje umiejętności w projektowaniu elementów architektonicznych obozów harcerskich jak maszty, bramy, kładki, konstrukcje zagospodarowania i otoczenia namiotów – wszystkie proste i estetyczne. w konstrukcji i architekturze. Jego dziełem jest także wystrój wielu izb harcerskich oraz niezliczona ilość proporców, odznak, medali, plakietek i innych symboli harcerskich w tym biało-czerwona plakietka ZHR i klamra pasa harcerskiego ZHR. Włączał się też społecznie w zamierzenia, które tylko dość luźnie wiązały się z pracą harcerską, jak: adaptacja Fortu 39 Olszanica na Schronisko Młodzieżowe, patronat nad rozbudową siedziby Klubu Turystyki Konnej w Olszanicy czy opracowanie koncepcji rozbudowy MDK „Dom Harcerza” (ul. Reymonta 18).

W 2011 roku, roku Jubileuszu 100-lecia Harcerstwa, spełniło się jego marzenie o odsłonięciu pomnika Andrzeja Małkowskiego w Parku im. Henryka Jordana oraz została otwarta wystawa dorobku najstarszych szczepów krakowskich w sali „Sokoła” przy ul. Piłsudskiego (przy którym sto lat wcześniej powstały). Obie te inicjatywy były jego pomysłem, dla których realizacji poświęcił wiele czasu i wysiłku. W ostatnich latach włączył się także w działalność krakowskiego Oddziału Stowarzyszenia Szarych Szeregów, będąc kanclerzem kapituły Młodzieżowej Odznaki „Szare Szeregi – więź pokoleń”.

Spędził setki dni pod namiotami na harcerskich obozach i na zimowiskach w ukochanych górach. Niezwykle dbał o schludność harcerskiego munduru, będąc wzorem dla wszystkich.

W dniu 25 października 2015 r. odszedł na Wieczną Wartę. W jego pogrzebie wzięło udział kilkuset harcerzy i instruktorów z obydwu Związków oraz około czterdziestu pocztów sztandarowych. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Andrzej Dudę, który przesłał także wieniec, a w czasie mszy żałobnej odczytano list biskupa Kazimierza Górnego. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w grobie rodzinnym na płycie którego On sam zaprojektował krzyż harcerski [Kwatera Fc, rząd 8, miejsce 4].

Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008), Srebrnym Medalem Senatu RP (2013), Krzyżem Wolności i Solidarności (2012), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1981), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2008), Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego (1966), Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (2014), Odznaką „Zasłużonego Działacza Lotnictwa Sportowego” (1980), Krzyżem Honorowym ZHR „Semper Fidelis” (2008), Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” (1972), Odznaką „Za Zasługi dla Aeroklubu PRL” (1976), Plakietką Stowarzyszenia Szarych Szeregów „Szare Szeregi – Więź Pokoleń” (2012), Złotą i Srebrną Odznaką „Za pracę społeczną dla miasta Krakowa” (1972, 1970), Odznaką „Honoris Gratia” (2013), Złotym Medalem Harcerskiej Wdzięczności Małopolskiej Chorągwi Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego, Medalem 50-lecia Aeroklubu Krakowskiego (1978) oraz Odznaczeniem Szczepów Lotniczych I kl. (1981), Złotą Odznaką 35-lecia 19 KDH (1966), Honorową Odznaką XXV-lecia „Huraganu” I stopnia (1970). W uznaniu świetniej organizacji obozu w Bieszczadach w czasie akcji letniej 1958 r. otrzymał „Odznakę Kościuszkowską Lenino-Berlin 1943−1945” 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki (1958), którą z dumą nosił. W 2013 r. w okresie obchodów 80-tych urodzin otrzymał Apostolskie Błogosławieństwo Ojca Świętego Franciszka.

W Jego nekrologu napisano: „Dla harcerzy ze Szczepu 19 KDL był «dziewiętnastakiem», druhem drużynowym, druhem szczepowym, druhem komendantem. Prawdziwym Wodzem. Takim, który potrafił dać przegon, ale i który był mistrzem harcerskich zabaw i okrzyków, nosił jak my zielony plecak wojskowy z szarym kocem, budował bramę, spał na pryczy, z którym w spiekotę dnia i śnieżną zawieruchę maszerowaliśmy razem kolumną. Wzorem instruktora i wzorem człowieka, który nigdy się nie wywyższał, potrafiącym porozmawiać zarówno z druhem Naczelnikiem, jak i najmłodszym zuchem”.

29 VII 1959 r. zawarł związek małżeński z Ewą Kowalczyk (ur. 1935, inż. budownictwa wodnego). Miał córkę Monikę (ur. 1960, zamężną Cynk), która idąc w ślady ojca ukończyła Politechnikę Krakowską na Wydziale Architektury zdobywając tytuł mgr inż. architekta. Doczekał się trojga wnuków i czworga prawnuków. Najbliższa rodzina Dh Ryszarda mieszka w Krakowie, zaś jego brat w Sopocie.

 

Obrazy artykułów: kadra19_wcislo_ryszard_080222_46.jpg

 

Kapusta M., Sprawa operacyjnego sprawdzenia kryptonim „Skaut”. Z dziejów niezależnego ruchu harcerskiego”, „Krakowski Rocznik Historii Harcerstwa” t. I/2005, s. 37-38 i 72-73; Komorowski J., Niepokornych „Droga do Orłów”. Siedemdziesiąt lat krakowskiej „dziewiętnastki”, Kraków 2001, s. 80-86; Monografia 19 KDHL, http://monografia19kldh.pl/st/index_8_kroniki_5766.htm /1 XII 2015; Ryszard Wcisło, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ryszard_Wcisło /1 XII 2015; Watycha L., Opowieści Chytrego Żubra, Kraków 2004, s. 68; Raport zlotowy, [zebrał Wcisło R.], [Kraków 1981]; Wcisło R., Baziur G., Niestrudzonych „Droga do Orłów”. Część II 2001–2011. Jubileusz 80-lecia, Kraków 2011; WH [Hausner W.] Odeszli razem, „Krakowski Rocznik Historii Harcerstwa” t. XI/2015, s. 109-110; Wojtycza K., Hufiec Kraków Kleparz-Łobzów w latach 1957–1972, Kraków 2007; Wojtycza K., Hufiec Kraków-Krowodrza w latach 1973–1989, Kraków 2014; Wojtycza K., Hufiec Kraków-Zwierzyniec w latach 1957–1972, Kraków 2011; książeczka służbowa Ryszarda Wcisło ser. XIII nr 0603 wydana 27 IX 1947 r., nekrolog, http://malopolanie.zhr.pl /1 XII 2015; informacje żony Ewy Wcisło, bratanka phm. Marcina Wcisło, hm. Marcina Kapusty, hm. Ryszarda Korskiego, hm. Zbigniewa Sabińskiego.

 

Krzysztof Wojtycza

Komentarze
2 #1 Redakcja Monografii XIX
dnia październik 25 2015 19:49:20
(FB, Marcin Kapusta) >>> Hm. Ryszard Wcisło HR urodził się 8 kwietnia 1933 roku w Zakopanem. Absolwent Politechniki Krakowskiej - inżynier architekt. W harcerskie szeregi wstąpił w dniu 8 września 1945 roku, kiedy to został członkiem II Drużyny Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego w Zakopanem. Przyrzeczenie Harcerskie złożył w dniu 5 stycznia 1947 roku na ręce hm Stanisława Sokołowskiego. W związku z wyjazdem do Rzeszowa zmienił przydział służbowy - w październiku 1946 roku został przyjęty do 3 Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego w Rzeszowie. Z harcerstwem rzeszowskim związany do likwidacji ZHP przez władze komunistyczne. Z tego okresu pochodzi jego "legendarna" opowieść o konieczności ukrywania książeczki harcerskiej w piwnicy, aby uchronić ją przed konfiskatą przez UB.
W grudniu 1956 roku w chwili reaktywowania ZHP zostaje drużynowym 14 Krakowskiej Drużyny Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego przy Technikum Energetycznym w Hufcu Kraków-Zwierzyniec, która w niedługim czasie rozwija się i powstaje "Biały Szczep" (14 i 18 KDH). W 1957 roku prowadził obóz letni drużyny w Sopotni Wielkiej. Zostaje mianowany przewodnikiem. Od 1960 roku był sekretarzem Hufca Kraków-Zwierzyniec. Rozkazem l. 12/62 z 15 października 1962 roku został mianowany kierownikiem referatu starszoharcerskiego, z funkcji tej został zwolniony 10 marca 1963 roku. 5 września 1963 roku rozkazem l. 1/63/64 mianowany drużynowym dywizjonu "Słoneczne Drogi" w szczepie Lotniczym 19 KLDH. Od 25 września 1966 roku do 25 marca 1967 roku pełnił funkcję z-cy Komendanta Hufca Kraków-Kleparz-Łobzów. W roku harcerskim 1967/68 był komendantem szczepu "Huragan". Od czerwca 1969 roku do kwietnia 1970 roku był drużynowym 28 KDH w szczepie "Huragan". Jednocześnie od 1967 roku do 1971 roku dh Ryszard był członkiem Komisji Rewizyjnej Hufca Kraków-Kleparz-Łobzów. Od listopada 1973 roku do września 1974 roku był kierownikiem Referatu Organizacyjnego Komendy Hufca "Krowodrza". 3 września 1974 roku zostaje komendantem szczepu lotniczego "Gwiaździsty Szlak", następnie od września 1976 roku do czerwca 1979 roku z-cą komendanta Szczepu "Słoneczne Drogi". Był również, w latach 1976 do 1979, drużynowym XIX Kręgu Instruktorskiego w szczepie "Słoneczne Drogi". Na forum Hufca Krowodrza pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Stopni Harcerskich. Czynnie włączył się w działalność KIHAM. We wrześniu 1981 roku został komendantem Jubileuszowego Zlotu Harcerstwa na krakowskich Błoniach. Zawiązuje Krąg Harcerzy Rzeczypospolitej, któremu przewodniczy.
Od 1 marca 1985 roku do 30 sierpnia 1988 roku był komendantem szczepu "Gwiaździsty Szlak". W latach 1988-1989 pełnił funkcję z-cy komendanta Hufca Kraków-Krowodrza oraz przewodniczącego Kręgu Drużynowych Drużyn Harcerzy Hufca Krowodrza. Od 1983 roku czynnie uczestniczy w działaniach niejawnego Ruchu Harcerskiego. Był sygnatariuszem "Listu otwartego do społeczeństwa polskiego" z 22 maja 1988 roku. W dniu 11 września 1989 roku zostaje p.o. hufcowego Hufca Harcerzy Kraków IV w ZHP rok zał. 1918. Rozkazem L 1/89 GKH w ZHP-1918 z 24 września 1989 roku zostaje mianowany Komendantem Małopolskiej Chorągwi Harcerzy. 15 grudnia 1990 roku Rada Naczelna ZHP -1918 wybrała go Naczelnikiem Harcerzy, mianowany został rozkazem L 1/91 z 16 stycznia 1991 roku, funkcję tę pełni do lutego 1993 roku. W czasie Jubileuszowego Zlotu Harcerstwa w Olsztynie k. Częstochowy pełnił funkcję zastępcy komendanta zlotu (z ramienia ZHP-1918). W dniu 28 lutego 1993 roku, już w ZHR został Kierownikiem Wydziału Starszyzny w Głównej Kwaterze Harcerzy. W 1998 roku objął funkcję Przewodniczącego Komisji Instruktorskiej w Małopolskiej Chorągwi Harcerzy.
Sprawował najważniejsze funkcje w harcerstwie, ale nigdy nie zapomniał o tym, co jest w harcerstwie najistotniejsze, czyli o drużynie. 15 września 1995 roku został szczepowym 19 KLDH. Na przestrzeni następnych 10 lat pełnił funkcje drużynowego 19 KLDH "Ptaki Polskie" oraz 19 KLDH "Orli Szaniec". Drużyny z kierowanego przez niego szczepu były najlepszymi drużynami Małopolskiej Chorągwi Harcerzy. Uczestniczył z nimi w Białych Służbach, w Jubileuszowym Zlocie ZHR w Lednicy, Jubileuszowym Zlocie 100 lecia Harcerstwa w Krakowie Łagiewnikach w niezliczonej liczbie obozów, wędrówek, zimowisk, biwaków. Od kilku lat aktywnie pełnił służbę w krakowskim Oddziale Stowarzyszenia Szarych Szeregów.
W 2008 r. Prezydent Lech Kaczyński odznaczył Go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski a w 2012 r. Prezydent B. Komorowski Krzyżem Wolności i Solidarności.
2 #2 Redakcja Monografii XIX
dnia październik 25 2015 20:38:28
(FB, Fundacja Harcerstwa Drugiego Stulecia) >>> W dniu 25 października 2015 roku, w wieku 82 lat,
odszedł do Wiecznego Ogniska
hm. Ryszard Wcisło HR,
"Chytry Jastrząb" w puszczańskim Kręgu Czarnego Dębu,
aby opowiadać starodawne dzieje.

Zawsze stał na straży harcerskiej tradycji, wytrwale wędrując za drogowskazem idei służby Bogu, Polsce i bliźnim, w gotowości do największych poświęceń, bezkompromisowy w harcerskiej pracy.

Wzór dla wielu pokoleń harcerzy, harcerek, instruktorów i instruktorek, niezwykle dbający o schludność i porządek harcerskiego munduru pokazującego wobec społeczeństwa rzetelność i solidność harcerstwa.

Pozostawił po sobie wspomnienia i materialne ślady w postaci niezrównanych planów pracy obozów i drużyn, projektów sztandarów, odznak, plakietek, zrealizowanych wystaw, wszystkich dzieł, w których z harcerską pasją prezentował swoje zawodowe zdolności architekta

Spędził setki dni na harcerskich obozach pod namiotami w lasach całej Polski i na zimowiskach w ukochanych górach.

Harcerz od 1945 roku, najpierw w Rzeszowie i Zakopanem
Drużynowy brązowej 14 KDH i szczepowy "Białego Szczepu" w Krakowie

Drużynowy w szczepie "Huragan", a następnie jego szczepowy

Od 1963 roku w krakowskiej lotniczej Dziewiętnastce - w żółtej chuście z szachownicą wieloletni drużynowy i szczepowy

Zaangażowany w pracy krakowskiego KIHAM w latach 1980-1982. Autor odznaki KIHAM.

Komendant niezapomnianego Zlotu 70-lecia Harcerstwa na krakowskich Błoniach i Pogotowia Zimowego Harcerek i Harcerzy w 1981 roku

Przewodził Ruchowi Płaskiego Węzła

Niestrudzony w pracy na odrodzeniem symbolu tradycyjnego harcerstwa, stopnia Harcerza Rzeczypospolitej

Współorganizator harcerskiej Białej Służby podczas pielgrzymek św. Jana Pawła II do Ojczyzny w latach 1987 i 1991

Uczestnik pracy Duszpasterstwa Harcerek i Harcerzy w krakowskim kościele św. Idziego

Zawsze na czele swojej Dziewiętnastki w patriotycznych uroczystościach na Wawelu, przy Krzyżu Katyńskim, przed Grobem Nieznanego Żołnierza i w Parku im. dr. H.Jordana

Komendant Małopolskiej Chorągwi Harcerzy ZHP (r.z.1918) oraz naczelnik harcerzy ZHP (r.z.1918) i ZHR w latach 1989-1993

Niestrudzony w realizacji własnego pomysłu postawienia w Parku im. dr. H.Jordana popiersia twórcy harcerstwa Andrzeja Małkowskiego

Inicjator ustanowienia w Małopolskiej Chorągwi Harcerzy ZHR Medalu Harcerskiej Wdzięczności im. A.Małkowskiego

Pozostanie we wdzięcznej pamięci i w ponad stuletniej historii ruchu harcerskiego

Czuwaj!
2 #3 Redakcja Monografii XIX
dnia październik 25 2015 21:53:02
http://wpolityce....pospolitej

Ryszard Wcisło - „Chytry Jastrząb” odszedł na Wieczną Wartę. Oddał wszystkie swoje siły Związkowi Harcerstwa Rzeczypospolitej



W krakowskim harcerstwie nigdy nie brakowało nader wyrazistych postaci, nadających ton nie tylko swoim drużynom i szczepom, ale także całemu polskiemu skautingowi. Pełniąc swoją służbę przez wiele lat wrastali w środowisko, będąc wzorami dla kolejnych pokoleń druhen i druhów, a czas jakby się ich w ogóle nie imał.

Jednym z takich instruktorów był zmarły dzisiaj w wieku 82 lat harcmistrz i Harcerz Rzeczypospolitej Ryszard Wcisło - „Chytry Jastrząb”.

Zawsze nienagannie umundurowany, z charakterystyczną siwą bródką, trzymający fason w każdym znaczeniu tego słowa, bezkompromisowy w zakresie przestrzegania wszystkich punktów Prawa Harcerskiego, zawsze gotowy do pomocy, ostry w słowach, ale serdecznie życzliwy, pozostanie w pamięci każdego, kto się z nim chociaż raz zetknął.

Swoją harcerską drogę rozpoczął w 1944 roku, najpierw w Rzeszowie i w Zakopanem (urodził się pod Tatrami), a potem już na stałe w Krakowie, gdzie związał się najpierw z „Białym Szczepem”, później z „Huraganem” (obu przewodząc), by od 1963 roku ubrać żółtą chustę z biało-czerwoną szachownicą szczepów lotniczych.

Będąc wiernym przedwojennym ideałom nieustannie i nieustępliwie dążył do ich odrodzenia w czasach PRL, czyli zrzucenia z harcerstwa komunistycznego jarzma, które stopniowo stawało się coraz mniej widoczne, zwłaszcza w Krakowie. Należał do elitarnego Kręgu Czarnego Dębu (tam właśnie otrzymał puszczańskie imię „Chytry Jastrząb&#8221Wink , a kiedy tylko powstały na „solidarnościowej” fali jesienią 1980 roku Kręgi Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego, zaangażował się w ich działalność, będąc m.in. komendantem Zlotu 70-lecia Harcerstwa na krakowskich Błoniach i Pogotowia Zimowego Harcerek i Harcerzy rok później, już w warunkach stanu wojennego.

Po samorozwiązaniu KIHAM kontynuował działalność opozycyjną wewnątrz ZHP, współorganizując Białą Służbę podczas pielgrzymek Świętego Jana Pawła II do Ojczyzny w latach 1987 i 1991, aktywnie uczestnicząc w pracy Duszpasterstwa Harcerek i Harcerzy i Ruchu Harcerskiego Rzeczypospolitej oraz w licznych uroczystościach patriotycznych na Wawelu, przy Krzyżu Narodowej Pamięci na placu Ojca generała Adama Studzińskiego OP, przed Grobem Nieznanego Żołnierza na placu Jana Matejki i w parku im. doktora Henryka Jordana, gdzie w alei Wielkich Polaków XX wieku stanęło m.in. z jego inicjatywy popiersie twórcy polskiego skautingu - Andrzeja Małkowskiego.

Kiedy nastała III Rzeczpospolita, włączył się w próby reaktywowania przedwojennego Związku Harcerstwa Polskiego, stając na czele Małopolskiej Chorągwi Harcerzy ZHP - rok założenia 1918, potem obejmując zaś funkcję naczelnika harcerzy tej organizacji. W kolejnych latach oddał wszystkie swoje siły Związkowi Harcerstwa Rzeczypospolitej, cały czas wspomagając też swoim doświadczeniem i pasją lotnicze szczepy.

13 kwietnia 2008 roku odznaczony został przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

„Chytry Jastrząb” siedzi już teraz przy puszczańskim kręgu na niebiańskiej polanie, ale duchem obecny jest i na zawsze pozostanie wśród wiernych ideałom służby Bogu, Polsce oraz bliźnim druhen i druhów.

Autor: Jerzy Bukowski
2 #4 Redakcja Monografii XIX
dnia kwiecień 24 2016 16:49:13
pierwotnie:

Urodził się w roku 1933 w Zakopanem. Z zawodu jest architektem. W roku 1944 zetknął się po raz pierwszy z harcerstwem w Rzeszowie, a 6 września 1945 r. wstąpił do 2 Zakopiańskiej Drużyny Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego. Przyrzeczenie złożył w dniu 5. 01. 47 w 3 Rzeszowskiej Drużynie Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego. W roku 1956 z upoważnienia Komendy Chorągwi reaktywuje 14 Krakowską Drużynę Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego, a następnie utworzył z niej Biały Szczep - który stał się jednym z najbardziej znanych Szczepów starszoharcerskich w Chorągwi Krakowskiej. W roku 1960 Szczep ten otrzymuje sztandar wg jego projektu. Od tej chwili rozpoczyna się seria 16 projektowanych przez niego szatandarów dla różnych jednostek harcerskich dwu krakowskich Hufców m. in. sztandaru XIX.

Z XIX związał się w roku 1962 na okres 5 lat prowadząc jeden z dywizjonów i pełniąc funkcje zastępcy komendanta szczepu. W roku 1967 przechodzi do Szczepu "Huragan B" pełniąc tam funkcje Komendanta Szczepu i drużynowego 28 Drużyny Harcerzy, która przejmuje specjalizację lotniczą. Powrót do 19-tki następuje w roku 1974. Pełni tu kolejno funkcje Komendanta Szczepu "Gwiaździsty Szlak", drużynowego KI "SD" a następnie z-cy komendanta szczepu "SD", by w roku 1979 objąć funkcje Komendanta Szczepu "Słoneczne Drogi", którą pełnił do lipca 1981 roku. Oprócz działalności na szczeblu Szczepu pełnił szereg odpowiedzialnych funkcji w Komandach Hufców Zwierzyniec, Kleparz i Krowodrza jako z-ca Komendanta Hufca, z-ca przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, kierownika ref. organizacyjnego, kształcenia, starszoharcerskiego. Bierze wówczas czynny udział w kształceniu kadry instruktorskiej. Jednak zawsze za najlepszą uważał funkcję drużynowego. Reprezentował "19" w Kręgu im. A. Małkowskiego.We wrześniu 1981 roku był komendantem Jubileuszowego Zlotu 70-lecia Harcerstwa Polskiego.
W 1985 roku, z grupą instruktorów, reaktywuje szczep "Gwiaździsty Szlak" (SP-109, os.Prądnik Biały). Współtworzył, w 1989 roku, Związek Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918, był pierwszym Naczelnikiem Harcerzy ZHP-1918. Od połączenia ZHR i ZHP-1918 w 1992 roku, działa w ZHR. Do niedawna był szczepowym męskiego Szczepu 19 KDL (ZHR), będącego kontynuacją męskiej części "Gwiaździstego Szlaku"(II), działającego na osiedlu Pradnik Biały.
13 kwietnia 2008 roku został odznaczony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zmarł 25.10.2015
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
2,283,535 unikalne wizyty